فیوز یک قطعه محافظتی ساده اما حیاتی است که در صورت عبور جریان بیش از حد مجاز از مدار، مسیر را قطع میکند تا از آسیب به قطعات گرانقیمت یا آتشسوزی جلوگیری شود.
فیوز معمولاً یکبار مصرف است؛ یعنی پس از قطع شدن باید تعویض شود، اما نوعهای قابل ریست (PTC) هم وجود دارند که بعد از خنک شدن دوباره کار میکنند.
مشخصات مهم فیوز
- جریان نامی (Rated Current) بر حسب آمپر
- ولتاژ کاری مجاز فیوز
- سرعت عملکرد: سریع (Fast-Blow) یا کند (Slow-Blow/Time-Delay)
- نوع بدنه: شیشهای، سرامیکی یا SMD
- ظرفیت قطع (Breaking Capacity) برای جریانهای اتصال کوتاه بالا
انواع فیوز
فیوز شیشهای استوانهای
پرکاربردترین نوع در منابع تغذیه و لوازم خانگی، قابل مشاهده بودن رشته داخلی مزیت آن است.
فیوز سرامیکی
مقاومتر در برابر جریانهای بالا و انفجار، مناسب مدارهای صنعتی.
فیوز SMD
برای نصب سطحی روی بردهای فشرده مثل شارژرها و آداپتورهای کوچک.
فیوز PTC (ریستشونده)
با گرم شدن مقاومتش زیاد شده و جریان را محدود میکند و بعد از خنک شدن دوباره کار میکند.
نحوه عملکرد فیوز
داخل فیوز یک رشته فلزی نازک قرار دارد که برای جریان نامی طراحی شده است. اگر جریان مدار به دلیل اتصال کوتاه یا خرابی قطعه از حد مجاز بیشتر شود، این رشته بهسرعت گرم و ذوب شده و مدار را قطع میکند.
انتخاب جریان فیوز باید کمی بالاتر از مصرف عادی مدار باشد تا در کارکرد نرمال قطع نشود، اما در شرایط خطا بهموقع عمل کند.
کاربردهای فیوز
در منابع تغذیه، شارژرها، لوازم خانگی و تابلوهای برق برای جلوگیری از آسیب ناشی از اتصال کوتاه یا اضافهبار استفاده میشود.
در پروژههای DIY نیز قرار دادن یک فیوز مناسب بین باتری و مدار اصلی، از سوختن ماژولهای گرانقیمت در صورت اشتباه سیمکشی جلوگیری میکند.
نکات مهم و اشتباهات رایج
هرگز فیوز سوخته را با سیم یا فویل جایگزین نکنید؛ این کار محافظت مدار را کاملاً از بین میبرد.
همیشه فیوز را با جریان و ولتاژ مشابه فیوز اصلی تعویض کنید.
قبل از تعویض فیوز، علت سوختن آن (اتصال کوتاه یا اضافهبار) را پیدا و برطرف کنید.
برای مدارهای حساس، فیوز سریع و برای مدارهایی با جریان هجومی اولیه بالا (مثل موتور)، فیوز کندسوز مناسبتر است.
انواع فیوز مناسب پروژهت رو از دالا الکترو تهیه کن.
مشاهده فیوزها